Meet Chiran

Sự gặp gỡ Trung – Iran

Đối phó với quan hệ hợp tác Trung Quốc – Iran

Pratibha Thaker (Dec 2016)

The Economist – The world in 2017. p. 69

Iran có thể đi theo mô hình Trung Quốc để trở thành một cường quốc kinh tế khu vực.
Những việc xảy ra ở Trung Quốc năm 1990 giờ sẽ xảy ra ở Iran năm 2017. Sự thoát khỏi cô lập quốc tế của Iran đã khơi lại tinh thần kinh bang tế thế vốn là đặc trưng của quốc gia này. Đối với những chuyên gia về Trung Quốc, động lực thúc đẩy tăng trưởng của Iran sẽ là đầu tư công nghiệp quen thuộc như ở Trung Quốc. Rủi ro lớn là việc Tổng thống Donal Trump, người chỉ trích hiệp định hạt nhân của EU với Iran, sẽ đóng vai trò kẻ phá bĩnh. Iran sẽ hi vọng rằng Trump sẽ không muốn một sự rạn nứt với các đồng minh Châu Âu.

Nếu thỏa thuận trên được duy trì, Iran sẽ có vô số cơ hội phát triển. Ngành công nghiệp xe hơi của nước này đứng thứ 18 trên thế giới. Iran cũng có hơn 50 nhà sản xuất dược phẩm và nhiều trong số đó được niêm yết trên sàn chứng khoán. Du lịch cũng có tiềm năng phát triển mạnh mẽ nhờ có 21khu di sản văn hóa thế giới. Công nghiệp thực phẩm và sản xuất thảm đã có sẵn tính cạnh tranh quốc tế. Bên cạnh sư mở rộng quan hệ thương mại với các bạn cũ (ở Châu Âu) và bạn mới (ở Châu Á), một sự hiện đại hóa kinh tế nhanh chóng ở Iran là không khó hình dung.

Trung Quốc cũng đã tăng trưởng n hờ vào lợi thế nhân khẩu lớn. Iran cũng ở vị trí thuận lợi tương tự. 60% dân số nước này dưới tuổi 30. Sự dồi dào lao động sẽ giữ cho tăng trưởng lương được duy trì trong cuộc phục hồi kinh tế sắp tới, đặc biệt nếu nó đi kèm với sự tham gia gia tăng của phụ nữ trong việc làm. Đảo ngược sự chảy máu chất xám của Iran, với một trong bốn người Iran có bằng đại học đang sống ở nược ngoài, cũng sẽ gia tăng năng suất.

Sự gia tăng nhanh chóng của con rồng Silicon Trung Quốc (sự phát triển ngành công nghệ điện tử) đã cho phép các doanh nghiệp nội địa như Alibaba chiếm lĩnh thị trường trong nước. Dan số trẻ, đô thị hóa và có hiểu biết về công nghệ của Iran hiện đang hỗ trợ sự gia tăng số lượng các doanh nghiệp khởi nghiệp. Digikala, doanh nghiệp địa phương tương tự như Amazon là một ví dụ điển hình. Bắt đầu từ năm 2007, Digilaka tập trung bước đầu vào điện tử nhưng đã dần đa dạng hóa và bán một loạt các sản phẩm tiêu dùng phong phú.

Từ khi gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới năm 2001, Trung Quốc đã nhanh chóng tiến đến chiếm lĩnh việc sản xuất hàng hóa xuất khẩu toàn cầu. Trong quá trình đó, Trung quốc đã chiếm thị phần của các nhà xuất khẩu Châu Á khác, nhưng cũng trở thành nhà nhập khẩu chính các thiết bị và linh kiện phụ tùng từ các nước xung quanh. Một điều tương tự có thể xảy ra ở Iran, nếu nước này trở thành cơ sở sản xuất và trung tâm thương mại ở Trung Đông, Caucasus và Trung Á. Nhưng điều này đòi hỏi một sự cải tổ hạ tầng giao thông quá trải rộng và thiếu vốn đầu tư của Iran. Chính phủ đang mời chào các hợp đông với các doanh nghiệp Châu Âu và Châu Á, bao gồm góp vốn đồng sở hữu. Ấn Độ đã đồng ý xây dựng $500 triệu cảng nước sâu ở Chabahar. Trung Quốc có  khả năng thúc đẩy đầu tư như thế này, nhờ có sự tham gia của Iran vào sáng kiến “Một vành đai, Một con đường” của Trung Quốc.

Đảng Cộng sản Trung Quốc đã cố gắng đi những bước mưu mô để vừa cho phép linh vực tư nhân phát triển vừa đảm bảo rằng sự kiểm soát của nhà nước vẫn ở vị trí then chốt trong nền kinh tế. Các nhà đầu tư nước ngoài được chào đón, nhưng vẫn có nhiều ngành quan trọng của nền kinh tế mà họ không được tiếp cận và ở những ngành khác họ có thể đầu tư vào các đối tác nhỏ trong liên doanh. Tổng thống mang tư tưởng cải cách của Iran, Hassan Rohani, người hi vọng sẽ tái đắc cử năm 2017, cũng sẽ cân bằng giữa hướng tiếp cận thân thiện với thị trường cho các nhà đầu tư với việc giữ cho những nhóm tôn giáo cứng rắng hài lòng. Tư tưởng bảo hộ sẽ bao trùm khi giới lãnh đạo quyền lực từ chối việc từ bỏ quyền kiểm soát của họ ở những lĩnh vực sống còn của nền kinh tế.

Quá trình nhanh chóng tiến hành bởi Trung Quốc trong những năm gần đây gợi ý rằng một hệ thống chính trị độc tài và một nền kinh tế được xây dựng xung quanh sở hữu nhà nước có thể dẫn đến sự gia tăng thu nhập nhanh chóng. Trong năm 2017, các doanh nghiệp dẫn đường thành công cho thi trường Trung Quốc sẽ là khôn ngoan khi để ý sự tương tự gia tăng ở Iran.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s