Anti-globalists on the march

Những người chống toàn cầu hóa đang nổi dậy

Gideon Rachman

The Economist, the World in 2017

Thương mại tự do đang bị thiêu hủy

Kể từ khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008, những người bi quan đã dự đoán về một sự chống đối toàn cầu hóa lớn. Nhìn chung, họ đã sai. Nhưng vào năm 2017, lời dự báo ảm đảm về những phản ứng chống lại thương mại tự do và chủ nghĩa tư bản quốc tế cuố cùng sẽ được sáng tỏ.

Chủ nghĩa dân tộc và người anh em của nó là chủ nghĩa bảo hộ cũng đang trỗi dậy, được thúc đẩy bởi tầng lớp lan rộng những nhà chính trị mang tư tưởng dân túy ở Phương Tây. Năm 2006, giọng điệu này đã được khơi mào bởi Donald Trump, với lời hứa sẽ đặt “Nước Mỹ lên hàng đầu” và nguy cơ áp đặt thuế lớn lên những đối tác thương mại hàng đầu của Mỹ, nhất là Châu Á. Để phản ứng lại hiện tượng Trump, và cả sự nổi lên của chủ nghĩa bảo hộ ở đảng cánh tả của Mỹ, Hillary Clinton nhận thấy cần thiết phải chống lại Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương TTIP, một hiệp định thương mại mới và đồ sộ mà bà từng ủng hộ rất nhiệt tình. Barack Obama đã có thể nỗ lực thúc đẩy TPP được thông qua ở Quốc hội trong những tuần cuối của nhiệm kì Tổng thống của mình. Nhưng triển vọng đi vào hiệu lực của hiệp định này dường như xa vời trong năm 2017.

Những khó khăn của TPP còn hơn cả những vấn đề của Hiệp định đối tác thương mại và đầu tư xuyên Đại Tây Dương (TTIP), một nỗ lực thương mại thấp hơn để đàm phán một thỏa thuận thương mại lớn mới giữa Liên minh Châu Âu và Mỹ. Trong trường hợp này, phản ứng đến chủ yếu từ những chính trị gia Châu Âu. Những người phản đối toàn cầu hóa đang gia tăng ở cả hai bên bờ Đại Tây Dương.

Ở Châu Âu, cũng như ở Mỹ, xu hướng tất yếu của các chính trị gia trung dung vẫn tin vào toàn cầu hóa, và khuyến khích thương mại và đầu tư quốc tế . Nhưng những người trung dung này đang bị chỉ trích bởi cả cánh tả và cánh hữu. Đối với những người dân tộc chủ nghĩa cánh hữu, điển  hình là Marine Le Pen, lãnh đạo Mặt trận Dân tộc Pháp, các hiệp định thương mại toàn cầu là ví dụ về cách mà giới tinh hoa theo tư tưởng toàn cầu hóa phản bội lợi ích của người dân thường, những người vẫn gắn bó với đất nước. Những người cánh tả cũng có những lập luận tương tự, dù nói theo cách khác. Họ hướng đến nhấn mạnh vào những kẻ được cho là xấu là các công ti đa quốc gia luôn trốn thuế như Uber và Apple. Cái cách mà theo đó những từ viết tắt mơ hồ cho đến nay như TPP và TTIP lại trở thành chuyện thường ngày trong nền chính trị ở Mỹ và Châu Âu chứng tỏ sức mạnh của lực lượng chống toàn cầu hóa. Phản ứng sẽ dữ dội ở Châu Âu vào năm 2017 khi Pháp, Đức và Hà Lan sẽ tổ chức bầu cử. Sigmar Gabriel, lãnh đạo đảng Dân chủ Xã hội Đức đã tuyên bố rằng trên thực tế TTIP đã không còn hiệu lực và Francois Holland, Tổng thống Pháp cũng nói rằng ông không thể chấp nhận một thỏa thuận với nội dung như hiện tại.

Thật vậy, phản ứng chống lại toàn cầu hóa hiện đang mạnh mẽ đến nỗi vấn đề mấu chốt của năm 2017 không phải là liệu những hiệp định thương mại lớn mới như TPP và TTIP có được thông qua không mà vấn đề trung tâm sẽ là liệu các nhà chống toàn cầu hóa có thành công trong việc đẩy lùi các luật lệ đã được thiết lập vững chắc vốn để tạo thuận lợi cho đầu tư và thương mại quốc tế. Hiện nay, đã có những biểu hiện của xu hướng này diễn ra ở quy mô nhỏ.

Cách làn gió chống thương mại đang thổi

Global Trade Alert, một nhóm nghiên cứu  quốc tế đã ghi nhận một sự gia tăng đáng nhận thấy của các biện pháp bảo hộ thông qua bảo các thành viên G20, nhóm các nền kinh tế lớn nhất thế giới, trong 2 năm qua. Xét nội dung chính, 350 biện pháp bảo hộ này được ghi nhận trong năm tính đến giữa năm 2016 không phải vấn đề được đưa tin chính trên mặt báo, những vấn đề này có khả năng hơn là sự thay đổi trong luật lệ hoặc quy trình chống bán phá giá. Ngược lại, năm 2017 có thể mang lại nhiều bước đi đáng chú ý chống lại những trụ cột chính của  trật tự toàn cầu hóa, nhất là trong Hiệp định tự do thương mại Bắc Mỹ (NAFTA), hiệp định mà Tổng thống đắc cử Trump đã hứa sẽ tái đàm phán hoặc rút khỏi.

Chiến dịch tranh cử của Trump chỉ ra rõ sự ủng hộ của việc xây hàng rào vật lý chống lại sự chung chuyển người và hàng hóa giữa Mỹ và Mexico, hàng xóm phia nam trong hiệp định NAFTA của Mỹ. Trong khi đó ở Châu Âu, Brexit đã khơi mào quá trình gần nhưlàm xói mòn sự hội nhập của thị trường chung Châu Âu. Năm 2017, chính phủ Anh sẽ chính thực khởi động quá trình rút khỏi EU, điều có thể dẫn tới những rào cản nghiêm trọng mới đối với kinh doanh và di cư. Anh đã làm rõ rằng nước này có ý định ngăn chặn sự chung chuyển tự do của người giữa EU và Ah. Điều này có vẻ như là các công dân Anh sẽ một lần nữa cần visa để làm việc ở Châu Âu.

Về phía EU, Liên minh đã nhất quyết rằng sự chung chuyển tự do của người không thể tách rời vốn, dịch vụ và hàng hóa. Nếu Anh rút khỏi sự chung chuyển tự do của người, nước này cũng sẽ phải rút khỏi thị trường chung Châu Âu. Nếu điều này xảy ra, nó sẽ ảnh hưởng đến khả năng của các doanh nghiệp tài chính để vận hành ở Châu Âu từ Thành phố London. Và trong viễn cảnh tệ nhất, nó có thể dẫn đến sự áp thuế lên hàng hóa chung chuyển giữa Anh và EU.

Bất cứ động thái kể trên nào diễn ra có thể gây gián đoạn đến thương mại. Nó cũng sẽ gửi một tín hiệu tiêu cực đến toàn thế giới – rằng kể cả những hiệp định tự do thương mại vững vàng nhất cũng trở nên mong manh trước sự trỗi dậy của những người mang tư tưởng chống toàn cầu hóa.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s