A lower nuclear threshold

Một ngưỡng hạt nhân thấp hơn

Đã đến lúc phải lo lắng về những trái bom lần nữa

Khả năng về vũ khi hạt nhân được sử dụng trong cơn giận dữ lần đầu tiên năm 1945 vẫn còn, nhưng may thay, đã ở khá xa. Nhưng đến năm 2017 khả năng nó tái xảy ra không còn bị phủ nhận hoàn toàn. Một sự thật không mấy dễ chịu là rằng vũ khí hạt nhân là hiểm họa lớn nhất hơn bất cử lúc nào kể từ sau chiến tranh lạnh. Nguy cơ từ tính toán sai lầm địa chính trị hoặc từ những nhân tố bất hảo, dù là quốc gia hay phần tử khủng bố, hiện nay cũng đang vượt qua những nguy cơ của những năm cuối thế kỉ 21.

Điều được coi là đặc trưng của chiens tranh lanh, cân bằng sợ hãi, đang ở mức độ loi ngại rủi ro cao ở cả hai phía. Đằng sau nỗi sợ bao gồm khủng hoảng tên lửa Cuba và lời cảnh báo sai có thẻ tình cờ dẫn đến ngày tận thế, quy trình quản lý khủng hoảng hoặc tai nạn hạt nhân tiềm tàng, bao gồm đường dây nóng nổi tiếng giứa Washington và Moscow, đã phát triển thành một mạng lưới an toàn tương đối hiệu quả. Nhưng ngày nay, điều này không còn phù hợp do không còn cần thiết nữa. Tuy nhiên, mối quan hệ thù địch gia tăng giữa nước Nga của Vladimir Putin và phương Tây đã làm những giả định này thiếu thuyết phục, nếu không phải là hoàn toàn không thỏa mãn. Trong những năm gần đây, Nga càng công khai hơn trong việc hai thấp ngưỡng hạt nhân của mình về những trường hợp nước này có thể đe dọa sử dụng hoặc thực sự sủ dụng vũ khí hạt nhân.

Trong sự thúc đẩy phục hồi vị trí của Nga là một cường quốc, Putin đã chứng tỏ bản thân là một người sẵn sàng chấp nhận rủi ro. Sự sáp nhập của  đông Ukraine năm 2014 là ví dụ rõ ràng về việc Tổng thống sẽ đi xa đến mức nào để bảo vệ cái ông là lợi ích sống còn của Nga. Hơn nữa, Putin và các nhóm làm chính sách đối ngoại của nước Nga có một nỗi sợ hoang tưởng rằng Phương Tây, nhất là Mỹ, có quyết tâm chinh phục Nga. Điều này, cùng với niềm tin mâu thuẫn rằng trong một cuộc đối đầu chính, quyết tâm cao độ của Nga (và của Tổng thống Putin) sẽ mang tính quyết định.

Putin gần đây đã tóm mọi cơ hội để nhắc nhở thế giới rằng chỉ một mình Nga cũng đủ khả năng hạt nhân để hủy diệt Mỹ và rằng trong một số tình huống nhất định, Nga có thể sẻ dùng đến kho vũ khí của mình. Học thuyết hạt nhân của Nga chính thức đề cập rằng nước này sẽ dùng vũ khí hạt nhân chỉ khi bị tấn công bằng vũ khí thông thường đe dọa đến sự sinh tồn của quốc gia. Một phiên bản quỷ quyệt hơn của học thuyết này có vẻ là chính sách được chấp nhận. Trong một cuộ đối đầu mà Nga tin rằng lợi ích sống còn của mình bị đe dọa, ngước này sẽ ‘lên thang để xuống thang’. Ý tưởng ở đây có nghĩa là Nga sẽ dùng vũ khi hạt nhân chiến thuật nhỏ chống lại quân địch để chứng tỏ nước này có thể tính đến vũ khí hạt nhân lớn hơn để đổi lấy chiến thắng. Lý thuyết là rằng các lãnh đạo của nền dân chủ Phương Tây, với ít sự chấp nhận rủi ro hơn, sẽ ép buộc lãnh đạo của họ lùi bước.

Chính trong bối cảnh này mà sự quấy nhiễu của Nga đối với Estonia, Latvia và Lithuana, những nước thành viên NATO chia sẻ đường biên giới với lãnh thổ của Nga và có dân số nói tiếng Nga lớn, mang tính đe dọa lớn. Những nước Baltic phải chịu đựng những chiến đấu cơ của Nga điều tra khả năng phòng thủ trên không của họ, tấn công mạng, tập trận chớp nhoáng cố tình đe doạn gần biên giới, lật đổ chính trị và những tuyên truyền không ngừng từ truyền hình Nga. Không giống như Ukraine,  các nước Baltic này không có giá trị chiến lược cụ thể đối với Moscow. Nhưng không có gì mang đến cho Nga nhiều niềm vui hơn nếu những nước này có hể được dùng để thủ phá hoại cam kết trong Điều khoản 5 của NATO, điều khoản buộc các thành viên của liên minh phải nhìn nhận cuộc tấn công lên một thành viên đồng nghĩa với tân công lền cả liên minh.

Nguy cơ tiềm tàng của một sự tính toán nhầm bởi tay cờ bạc trong điện Kremlin dẫn đến đối đầu hạt nhân đã cao hơn nhiều kể từ chiến thắng tranh cử của Donald Trump. Vào tháng 7/2016, Trump đã gửi đi các cơn sốc đến NATO khi dấy lên nghi ngờ về sự sẵn sàng của ông trong việc bảo vệ các nước Baltic khỏi sự hung hăng của Nga.

Thời gian thử thách

Bắc Triều Tiên là một mối đe dọa hạt nhân kiểu khác. Đầu năm 2016, nước này đã tiến hành thử hạt nhân lần thứ tư. Kể từ đó, Bắc Triều đã tiến hành thử tiên lửa với tần suất chưa thừng tầy, với kết quả là lần thử thành công vào tháng 8 (sau vài thất bại) của tên lửa đạn đạo phóng từ tàu ngầm và lần thử hạt nhân thứ năm vào tháng 9- vẫn chưa phải lần thử lớn nhất, và chứng tỏ rằng nươc này có thể thu nhỏ đầu đạn để vừa với tên lửa. Nhật Bản và Mtx lo ngại về sự gia tăng tầm bắn của tên lửa Bắc Triều Tiên. Nhưng mối quan ngại lớn hơn giờ nên là làm cách nào Bắc Triều Tiên lên kế hoạch triển khai tấn côn vào láng giềng phía nam của họ – Hàn Quốc – nước có thể thâm nhập vào lực lượng chống tên lửa tinh vi chống lại Bắc Triều Tiên.

Các chuyên gia tên lửa phán đoán rằng Bắc Triều Tiên có thể đặt đầu đạn hạt nhân vào hệ thống tầm ngắn mà nước này sở hữu với số lượng lớn. Nếu Bắc Triều Tiên bắt nhiều loạt tên lửa, hầu hết là vũ khí thông thường, nhưng một vài tên lửa hạt nhân có thể được giấu khỏi hệ thống phòng thủ tên lửa như cây kim trong bọc cát. Để biến việc này thành chiến thuật hiệu quả, quyền ra lệnh và kiểm soát cần phải được chuyển đến lực lượng tiền tuyến. Điều này sẽ gia tăng khả năng vào thời điểm căng hẳng, khi nỗi sợ của chế độ về một cuộc “tấn công tiêu diệt” lên đến đỉnh điểm, ngưỡng hạt nhân có thể hạ đến mức nguy hiểm, và chỉ cần một chỉ huy nóng nảy đưa ra mệnh lệnh. Nhà độc tài trẻ tuổi của Bắc Triều Tiên Kim Jong Un, có vẻ cẩn trọng và cân nhắc. Nhưng cũng có nhiều bằng chứng cho thấy nhận định trên là không đúng.

Cuốc cùng, mặc dù không một nhóm khủng bố nào có thể thành công trong việc chạm tay đến một thiết bị hạt nhân, cũng chỉ cần trộm 0,01% kho nguyên liệu vũ khí của thế giới cũng có thể khơi mào một “thảm họa toàn cầu” – theo mô tả của Trung tâm Belfer của Havard. Không một nhóm khủng bố nào trong lịch sử có nguồn tài chính và khả năng kĩ thuật đến mức như Nhà nước Hồi giáo IS. Khi IS tiếp tục bị mất lãnh thổ vào tay những lực lượng được phương Tây ủng hộ trong năm 2017, động lực cho nỗ lực hành động bất chất mang tính phá hoại ghê gớm  sẽ gia tăng. Cơ hội thành công của IS là không nhiều, nhưng vẫn đủ đề biến đây thành cơn ác một cuối cùng của các cơ quan tình báo và an ninh phương Tây mà dựa vào họ chúng ta mới ngăn chặn được khủng bố.

 

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s