Keep the lid on Pandora’s box or Asia will pay dearly

Keep the lid on Pandora’s box or Asia will pay dearly

https://www.ft.com/content/761b4dda-efc1-11e3-9b4c-00144feabdc0

JUNE 9, 2014

by: Gideon Rachman

 

Giữ chặt nắp hộp Pandora nếu không châu Á sẽ phải trả giá đắt

Atlanta bịa ra một câu nói nổi tiếng rằng thành phố này “quá bận để đi gây chuyện”. trong suốt 30 năm qua, các quốc gia châu Á đã làm theo khẩu hiệu này một cách không chính thức và truyền bá nó đến toàn lục địa. từ cuối những năm 1970s, những quốc gia Châu Á lớn nhất đã quên việc gây chiến với nhau và tập trung làm ăn nghiêm túc để trở nên giàu có. Và kết quả thật đáng ngưỡng mộ. Nhưng lại có những dấu hiệu báo động gần đây rằng những nước lớn ở Đông Á đang theo đuổi những ưu tiên nguy hiểm mới, và tập chuyển nguồn lực của họ vào chủ nghĩa dân tộc giận dữ và các tranh chấp lãnh thổ.

Căng thẳng gia tăng trong khu vực rõ ràng đến nỗi những lãnh đạo chính trị kì cựu cũng lớn tiếng báo động. Một vài ngày trước, tại diễn đàn Jeju vì Hòa bình và Thịnh vượng, tô đã nghe ông Yun Byung-se, Bộ trưởng Ngoại giao Hàn Quốc cảnh báo rằng sự gia tăng căng thẳng ở châu Á nghĩa có vẻ là chiếc hộp Pandora đang được mở.

Để lý giải quan điểm của mình, ông Yun kể ra sự đối đầu đáng báo động vào tháng trước khi chiến đấu cơ Trung Quốc và máy bay giám sát Nhật Bản suýt va chạm, “một sự việc đầu tiên trong suốt những năm gần đây”; và cả một cuộc đối đầu thực sự giữa tàu Việt Nam và Trung Quốc ở biển Nam Trung Hoa, lần đụng độ đầu tiên kể từ chiến tranh 1979; rồi Bắc Triều Tiên nã pháo vào tàu Hàn Quốc và đe dọa sẽ thử hạt nhân lần thứ tư, “theo một cách mà không ai từng lường trước được.”

Danh sách những nguy cơ đáng báo động này còn chưa dừng lại ở đó. Tháng trước, hải quân Nga-Trung, Mỹ-Philippines đã tiến hành tập trận chung. Và trong những ngày tiếp theo, Bộ trưởng Ngoại giao Hàn Quốc đã đưa ra lời cảnh báo của mình, Thủ tướng Nhật Bản, Ngoại trưởng Quốc phòng Mỹ và Phó chỉ huy lực lượng quân đội Trung Quốc cũng đã phát biểu tại đối thoại Shangri-La ở Singapore, với những bài phát biểu công khai mang tính đối đầu.

Chuck Hagel cáo buộc Trung Quốc vì “đe dọa và sử dụng vũ lực”. Bắc Kinh đáp trả rằng đó là bởi Mỹ và Nhật Bản có “những hành động khiêu khích và thách thức Trung Quốc”. Shinzo Abe, Thủ tướng Nhật Bnar kêu gọi sử dụng luật pháp quốc tế là biện pháp trên hết với một thái đội mạnh mẽ được miêu tả là “chưa từng thấy ai kêu gọi hòa bình theo một cách hun gduwx như thế”.

Vậy tại sao đang bị rạn mở ở Châu Á? Giải thích hợp lý nhất bắt đầu với sự trỗi dậy của Trung Quốc, đát nước đã vượt qua quy mô nền kinh tế Nhật Bản và đến nay, theo một vài cách đo lường, lớn hơn cả nền kinh tế Mỹ. Một Trung Quốc giàu có và quyền lực hơn đã gia tăng chi tiêu quân sự và trở nên quyết đoán hơn trong những yêu sách lãnh thổ từ lâu đời. Những quốc gia nhỏ hơn như Việt Nam và Philippines đang lên tiếng báo động. Mỹ và Nhật Bản, hai cường quốc trong khu vực, cũng đang phản ứng lại. Mỹ đang củng cố hệ thống đồng minh của mình trong khi Nhật đang sửa đổi hiến pháp để mở rộng phạm vi cho các hoạt động quân sự của mình.

Nếu cuối cùng xung đột bùng nổ, no sẽ là một trong những sự kiện vô nghĩa nhất trong lịch sử (với vô số cuộc cạnh tranh). Quần đảo Senkaku/ Điếu Ngư, tranh chấp bởi Trung Quốc và Nhật Bản, chỉ là nơi cư trú của dê hoang và giống chuột chũi hiếm. Một trong những nguồn cơn của căng thẳng giữa Manila và Bắc Kinh là Bãi Cỏ Mây (the second Thomas Shoal) ở Biển Nam Trung Hoa, một vùng đất nằm dưới mặt nước.

Thay vì gây nguy cơ chiến tranh vì một bãi chìm vốn là vùng đất của loài dê, giải pháp rõ ràng cho mọi bên là mang tranh chấp chủ quyền của họ lên tòa trọng tài quốc tế. Ông Abe nói trong pháp biểu gần đây rằng “tất cả chúng ta phải tuân theo luật pháp”.

Khó khăn dễ thấy với việc đưa tranh chấp ra tòa là Trung Quốc không hề có dấu hiệu sẽ đươ “đường chín đoạn” khét tiếng trong yêu sách chủ quyền rộng lớn của mình ở Biển Nam Trung Hoar a bất cứ hình thức tòa quốc tế nào. Philippines đang cố gắng thẩm định yêu sách của Trung Quốc theo Công ước Liên Hợp Quốc về luật biển nhưng Bắc Kinhđã ừ chối chấp nhận tòa trọng tài quốc tế. Một thế hệ trẻ em Trung quốc đã được nuôi dưỡng với ý niệm rằng vùng nước trong đường chín đoạn là quyền lịch sử của Trung Quốc. Bắc Kinh, vì đã tuyên bố sự phục hương vĩ đạ của Trung Quốc là nhiệm vụ trọng tâm của mình, không có khả năng sẽ mạo hiểm từ bỏ yêu sách của mình.

Nhưng thay vì chỉ đơn giản tuyệt vọng trước lời từ chối chấp nhận tòa trọng tài quốc tế của Trung Quốc, những cường quốc dẫn đầu khác trong khu vực nên giả tích tại sao phải sử dụng pháp luật với một sự cương quyết hơn. Để làm được điều đó, các nước phải nhất quán theo đuổi luật pháp quốc tế. Mỹ, dù không phải là một bên của bất cứ vấn đề chủ quyền nào, có thể giúp trong vấn đề này bằng cách phê chuẩn Công ước Liên Hợp Quốc.

Tòa án Công lý Quốc tế (ICJ) luôn thường trực để giải quyết vấn đề chủ quyền lãnh thổ. Trước đây tòa đã từng phán quyết tranh chấp về những quần đảo nhỏ giữa Anh và Pháp, cũng như giữa Qatar và Bahrain. Vấn đề ở chỗ để ICJ có thể can thiệp, cả hai bên phải chấp nhận quyền tài phán của tòa. Trung Quốc đã tỏ rõ sự không quan tâm của mình trong việc này. Và mặc dù Nhật Bản đã nỗ lực với ý tưởng rằng ICJ có thể ra phán quyết  về quần đảo Senkaku/ Điếu Ngư, nhưng Nhật lại khởi điểm với lập luận rằng không có tranh chấp lãnh thổ pháp lý ở đây, và do đó không có gì để thảo luận.

Có thể hiểu được việc Nhật Bản lo ngại về việc đưa ra  bất kì một sự nhượng bộ đơn phương nào trong tranh chấp với Trung Quốc. Nhưng giờ đây lợi ích của Nhật Bản, và cũng là lợi ích của toàn khu vực là thực hiện những nỗ lực rõ ràng hơn để giải quyết tranh chấp lãnh thổ ở châu Á bằng biện pháp văn minh, thông qua tòa trọng tài quốc tế. Thiết lập quy tắc có thể là cách duy nhất để đóng lại hộp Pandora.

 

 

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s